निबंध

चिपको आंदोलन || Chipko Andolan

चिपको आंदोलन || Chipko Andolan

 

चिपको शब्द का अर्थ है, ‘चिपकना’ या ‘गले लगाना’। चिपको आंदोलन तेजी से वनों की कटाई के खिलाफ एक अहिंसक विरोध था। यह घटना २६ मार्च १९७३ को हुई थी। उत्तराखंड के क्षेत्रों में बड़े पैमाने पर वनों की कटाई शुरू हो गई थी, जिसके परिणामस्वरूप इस तरह का एक असामान्य विरोध हुआ। पहले इस तरह का विरोध १७३० ईस्वी में देखा गया था जहाँ खेजड़ी के पेड़ों को बचाते हुए ३६३ राजस्थानी ग्रामीणों की मृत्यु हो गई थी। यह प्रेरणा हो सकती है
1973 का चिपको आंदोलन।

 

Read AlsoChipko Movement in English

 

चिपको आंदोलन- इसकी शुरुआत क्यों हुई?

  1. तीव्र शहरी विकास परियोजनाओं के कारण
    जैसे बांधों और सड़कों का निर्माण, एक बड़ा
    उत्तराखंड में कई पेड़ काटे जा रहे हैं।
  2. इस जन पर्यावरण का लक्ष्य
    आंदोलन ध्यान आकर्षित करने और वनों की कटाई को रोकने के लिए था।
  3. इस आंदोलन ने शांतिपूर्ण प्रतिरोध के गांधीवादी दर्शन का अनुसरण किया। यह लोगों के खिलाफ विद्रोह था
  4. पारिस्थितिक संतुलन को नष्ट करना।
  5. चिपको आंदोलन को ‘पारिस्थितिकी नारीवाद’ आंदोलन भी कहा जा सकता है।

 

 

 

चिपको आंदोलन – किसने भाग लिया ?

  1. इस आंदोलन में सबसे बड़ी भागीदार महिलाएं थीं।
  2. महिलाएं कृषकों की रीढ़ होती हैं
    समुदाय, इसलिए यह आवश्यक था कि
    महिलाएं वनों की कटाई के खिलाफ खड़ी होती हैं।
  3. महिलाओं के अलावा, सामूहिक विरोध था
    सुंदरलाल बहुगुणा और चंडी प्रसाद के नेतृत्व में
    भट्ट।
  4. चंडी प्रसाद भट्ट ने 1982 में रेमन मैग्सेसे पुरस्कार जीता और उसके बाद
    सुंदरलाल बहुगुणा ने पद्म विभूषण पुरस्कार 2009 जीता।

 

 

Also Read – Jobs Updates

चिपको आंदोलन – इसके क्या हैं
उपलब्धियां ?

  1. चिपको आंदोलन ने 1980 में लड़ाई जीती जब सरकार ने की भावना पर प्रतिबंध लगा दिया
    हिमालय के जंगलों में 15 साल से पेड़
  2. बाद में इस प्रतिबंध को पश्चिमी घाट और विंध्य तक बढ़ा दिया गया।
  3. चिपको आंदोलन सबसे पहले किसका था
    पर्यावरण आंदोलन जिसने लोगों को आकर्षित किया
    पारिस्थितिक मुद्दों पर ध्यान।
  4. इसी तरह के आंदोलन में होने लगे
    विभिन्न अन्य क्षेत्रों, उदा। कर्नाटक राज्य में अप्पिको आंदोलन।

 

 

 

 

Also ReadOnam in Hindi

 

Also ReadBihu

Souvik

Recent Posts

Assam Orunodoi 3.0 Scheme || অৰুণোদয় ৩.০ আঁচনি সুবিধা, যোগ্যতা আৰু সম্পূৰ্ণ তথ্য

Assam Orunodoi 3.0 Scheme || অৰুণোদয় ৩.০ আঁচনি সুবিধা, যোগ্যতা আৰু সম্পূৰ্ণ তথ্য অৰুণোদয় আঁচনি অসম চৰকাৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কল্যাণমূলক…

2 days ago

অসমত ঈদ-উল-ফিতৰ ২০২৬ কেতিয়া ? Assamত ঈদৰ তাৰিখ আৰু উদযাপনৰ

অসমত ঈদ উল ফিটৰ ২০২৬ঃ আশা কৰা তাৰিখ, তাৎপৰ্য, আৰু উদযাপন শ্বাৱাল চন্দ্ৰ দৰ্শনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ২০ মাৰ্চ ২০২৬…

6 days ago

Eid ul Fitr 2026 in Assam

Eid ul Fitr 2026 in Assam: Expected Date, Significance, and Celebrations Eid ul Fitr 2026 in Assam is expected to…

6 days ago

SEBA HSLC General Science Question Paper 2026 PDF

SEBA HSLC General SCIENCE Question Paper 2026 PDF SEBA HSLC General SCIENCE Question Paper 2026 PDF has been published here. You can download Assam…

2 weeks ago

SEBA HSLC General Mathematics Question Paper 2026 PDF

SEBA HSLC General Mathematics Question Paper 2026 PDF SEBA HSLC General Mathematics Question Paper 2026 PDF has been published here. You can download Assam…

2 weeks ago

SEBA HSLC ENGLISH Question Paper 2026 PDF

SEBA HSLC ENGLISH Question Paper 2026 PDF SEBA HSLC ENGLISH Question Paper 2026 PDF has been published here. You can download Assam HSLC Exam…

3 weeks ago